Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan

Omgevingswet
In december 2025 is hiervoor de basis gelegd met de vaststelling van de eerste planwijziging voor het gebied Wheermolen. Waar nodig is gebruikgemaakt van een ‘buitenplanse omgevingsplanactiviteit’ (BOPA), om gewenste ruimtelijke ontwikkelingen toch te kunnen blijven ondersteunen.

In 2025 heeft de raad een opgavennotitie en daarna een perspectievennotitie vastgesteld als basis voor de nieuwe Omgevingsvisie Purmerend 2050 . De perspectievennotitie verkent 3 scenario’s: 'bruist’, ‘pioniert’ en ‘bloeit’. Vanwege nader onderzoek naar de milieu- en omgevingseffecten en gelet op de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 is gekozen om eerst een koersnotitie op te stellen en vervolgens een voorontwerp. De uitwerking van het voorontwerp wordt verwacht in de tweede helft van 2026, waarna de raad het ontwerp vóór de zomer van 2027 kan vaststellen.

Verder is in 2025 gestart met onderzoek naar de implementatie van een MER-basis in de organisatie en naar de gewenste opzet van een samenhangende set omgevingsprogramma’s. Het resterende budget van €150.000 voor een nieuwe omgevingsvisie is in de Najaarsnota 2025 doorgeschoven naar 2026. Het vaststellen van de nieuwe Omgevingsvisie is een wettelijke verplichting. De verwachting is, dat het doorgeschoven budget niet toereikend zal zijn.

Purmerend 2040

We bouwen verder aan een complete en compacte stad Purmerend, vitale dorpen en een aantrekkelijk werelderfgoed Beemster. Dit doen we op basis van de toekomstgerichte ambities en doelen uit Purmerend 2040.

• Ook 2025 stond in het teken van uitwerken en uitvoeren van eerder gemaakte visies en plannen. Bij verschillende gebiedsontwikkelingen zijn flinke stappen gezet, zoals bij het Waterlandkwartier, de herstructurering van Wheermolen-Oost en de campusontwikkeling op De Koog.

• In 2025 heeft de raad - vanwege de groei en demografische ontwikkelingen - de woon(zorg)visie, het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor onderwijs en de inventarisatie van de behoeften aan commerciële en maatschappelijke voorzieningen vastgesteld. Ook de verbrede duurzaamheidsagenda Werken aan de toekomst is vastgesteld. De uitkomsten hiervan verwerken we in gebiedsontwikkelingen, de omgevingsvisie en de investeringsagenda. Daarnaast is gewerkt aan het verbeteren van de stadsparken en aan de voorbereiding van een gebiedsdekkend stolpenbeleid.

• Om de woningbouw te versnellen, is in 2025 met de steun van de Woningmakers een traject doorlopen, en zijn zogenoemde ‘bouwberaden’ georganiseerd. In deze bijeenkomsten spraken en spreken we gezamenlijk met corporaties en ontwikkelende partijen over prioriteiten en het oplossen van knelpunten. Dit heeft begin 2026 geleid tot het ondertekenen van het Woonakkoord, waarin partijen gezamenlijk afspraken hebben gemaakt over woningbouw voor de komende jaren.

MRA en de regio
We versterken onze positie in de regio en dragen daar actief aan bij. Samen met onze partners werken we verder aan de ruimtelijke ontwikkeling en brede welvaart van de MRA en de rest van de regio.

• Het Rijk heeft in 2025 de Ontwerp-Nota Ruimte 2050 gepresenteerd. Dit is de nieuwe Nationale Omgevingsvisie. In MRA-verband is een zienswijze opgesteld, waaraan Purmerend heeft meegeschreven en die eind 2025 is ingestuurd.

• Voor de huidige Nationale Omgevingsvisie Extra (NOVEX) MRA (voorheen Verstedelijkingsconcept Rijk/Regio) is in 2025 gewerkt aan een plan van aanpak om te komen tot een Regionale Investeringsagenda (RIA) en een Uitvoeringsagenda (UA) NOVEX MRA 2.0.  In dat verband worden per deelregio concrete keuzes gemaakt, die worden geprioriteerd, en zo mogelijk financieel onderbouwd (RIA). Andere onderwerpen krijgen een beleidsmatige uitwerking (UA 2.0).

• Ook de provincie Noord-Holland werkt aan een nieuwe Omgevingsvisie. In 2026 worden hierover belangrijke keuzes gemaakt, omdat er niet voor elke functie voldoende ruimte is. Voorbeelden van dilemma’s waarop we in 2025 hebben gereflecteerd zijn onder andere:
  het stroomvraagstuk (‘waar kan het tracé voor een 380 kV-transportleiding worden ingepast?’) en het mogelijk maken van noodzakelijke functiemenging (‘waar kan een oefengebied voor laagvliegende helikopers van defensie worden ingepast?’).

• In 2025 zijn verschillende regionale bijeenkomsten georganiseerd, waaronder een bezoek van het ministerie van VRO aan de regio Waterland. Daarnaast is de nodige inspanning gaan zitten in (deel)regionale afstemming binnen Zaanstreek-Waterland, binnen de MRA, en met buurgemeenten. Vermeldenswaardig is ook nog, dat in 2025:

  1. met MRA-ondersteuning is aangesloten bij het programma Innovatie en Opschaling Woningbouw (IOP) van het ministerie van VRO. Hierbij is begin 2026 de afsprakenbrief Opschalen Industriële Bouwstroom ondertekend. Dit sluit aan bij de ambities uit het eveneens vastgestelde Houtbouwpact 2026-2030;

  2. de Regio Deal Waterland is gehonoreerd door het Rijk (voorbereid en aangevraagd samen met de gemeenten Edam-Volendam, Waterland en Landsmeer).

• Met het oog op de New Towns Alliantie is in 2025 gestart met het opstellen van een maatregelenpakket (gericht op Purmer-Noord). Dit dient als kader voor de vervolgstappen om een programma op te starten. In de zienswijze van de MRA zijn de New Towns expliciet benoemd als aandachtspunt bij de Ontwerp-Nota Ruimte 2050 van het Rijk, en ook de New Towns Alliantie heeft hierover een eigen zienswijze ingediend.

Clusters
In de 3 clusters vinden verschillende (gebieds)ontwikkelingen plaats. We realiseren daar nieuwe woningen, werkplekken, voorzieningen en wegen, in lijn met de doelen en ambities uit onder andere de woon(zorg)visie, het mobiliteitsplan en de kantorenvisie. De clusters zijn complementair aan elkaar, hebben ieder hun eigen invulling, dynamiek en fasering. Samen dragen ze bij aan een complete gemeente. Hieronder worden enkele ontwikkelingen verder toegelicht, zonder daarbij volledig te willen zijn.

1. Het Sleutelgebied (bestaand stedelijk gebied, inclusief Binnenstad)

Purmerend streeft naar 1 groot centrumgebied, waarin de Binnenstad, het Wagenweggebied en het Waterlandkwartier (uiteraard met inbegrip van het stationsgebied) samenkomen. Ondertussen volgen de vele veranderingen in dit bestaande stedelijk gebied elkaar in hoog tempo op.

• In 2025 hebben we een omgevingsvergunning verleend voor de bouw van ongeveer 500 appartementen aan de Burgemeester D. Kooimanweg (project Wherezien). De verwachting is dat de bouw in 2026 start. Voor het perceel Wagenweg 14-20 is eind 2025 de planologische procedure gestart om het gebied gefaseerd te veranderen naar een gemengd gebruik. In deze fase gata het om 64 woningen en 700 m² maatschappelijke ruimte, naast het verplaatsen van enkele commerciële functies. Op termijn biedt het perceel mogelijk ruimte voor extra woningen en parkeervoorzieingen.

• De verbouwing van pop- en cultuurcentrum P3 tot integraal muziekcentrum is gereed. Aan de overkant van het spoor, in het Waterlandkwartier, heeft de nieuwbouw aan de Waterlandlaan het hoogste punt bereikt. Ook de omzetting van Gorslaan 10 naar sociale woningbouw is voltooid. In 2026 worden concrete stappen gezet voor de ontwikkeling en transformatie van andere onderdelen in dit gebied, in samenwerking met publieke en private partners.

• In lijn met de vastgestelde visie voor de binnenstad is het uitvoeringsprogramma voortvarend opgepakt. Zo zijn voor het kernwinkelgebied medio 2025 voorbeschermingsregels vastgesteld voor woonactiviteiten, recreatief nachtverblijf, afvoerpijpen en bezorgservice horecabedrijven. Voor de Schapenmarkt zijn in 2025 3 ontwerpen aan inwoners van Purmerend voorgelegd. Ook voor het voormalige bankgebouw aan de Kalversteeg loopt onderzoek naar een passende invulling die waarde toevoegt aan de binnenstad en omgeving.

• Tussen de Beemsterburgwal en de Kanaalstraat is in 2025 het nieuwbouwproject De Vijfhoek opgeleverd. Op deze plek zijn 54 appartementen gebouwd, verdeeld over 4 bouwblokken. Het appartementen-complex is een mix van sociale huur, middeldure huur en vrije sectorwoningen. Eind 2025 is met gebruikmaking van het Multimodaal NetwerkKader (MNK) inzichtelijk gemaakt hoe de verkeersintensiteit op de oost-westroute en de verkeerscirculatie rond de binnenstad kan worden beïnvloed. De raadsbesluitvorming hierover vraagt om nadere uitwerking.

Naast het centrumgebied vinden veel ontwikkelingen plaats in en rond Wheermolen en De Koog.

• De wijkvernieuwing van Wheermolen-Oost is in volle gang en gebeurt in nauw overleg met de bewoners. De sloop, nieuwbouw en herinrichting van de openbare ruimte vindt gefaseerd plaats, in goed overleg met woningcorporatie Intermaris. Voor de verbetering van het aangrenzend park De Dwarsgouw is in 2025 het erfpachtrecht van Trimpad 12-14 afgekocht.

• Voor bedrijventerrein De Koog werken we aan een transformatie naar een werk-woongebied met een (e)sporttechcampus. In 2025 zijn hiervoor spelregels vastgesteld, zodat initiatiefnemers duidelijkheid hebben over de ontwikkeling van de percelen. Het gevestigde voorkeursrecht is deels ingetrokken voor percelen waarvoor, op basis van de aangepaste visie, geen gebruikswijziging meer is voorzien. Ook hier vindt de transformatie plaats in nauw overleg met ondernemers en gebruikers.

Verder zijn er diverse kleinere gebieds- en locatieontwikkelingen, zoals voor het Karekietpark/Leeuwerikplein, Kwadijkerpark, Kop West en de binnenwijkse ontwikkellocaties (BOL). In 2025 is ook gestart met de planontwikkeling voor een locatie in de oksel van de N244, in het kader van de taakstelling voor de opvang van ontheemden. Verder is richtinggevend besloten over de planvorming van een woon-zorgvoorziening aan Jaagweg 15 en 16. De actuele stand van zaken van deze ontwikkelingen wordt jaarlijks apart en in detail gerapporteerd in het Meerjarenprogramma Grondexploitatie.

2. De Westflank (werelderfgoed De Beemster + Neckerhout)

We respecteren het werelderfgoed De Beemster en versterken het waar mogelijk. Dit doen we door doelmatig te ontwikkelen (het juiste gebruik op de juiste plek), goed beheer en zorgvuldig gebruik, steeds vanuit de kernwaarden van het werelderfgoed.

• In 2025 is begonnen met de voorbereiding van een gebiedsdekkend stolpenbeleid. Daarnaast is voor het werelderfgoed De Beemster gewerkt aan een beleidskader voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) en aan beleid voor het plaatsen van kleine windturbines op agrarische percelen. Ook liep er in 2025 een discussie over de beleidsnotitie Dammen en Bruggen Beemster 2017. Begin 2026 heeft de raad over al deze onderwerpen een standpunt ingenomen.

• In 2025 is gestart met de bouw van het Integraal Kindcentrum (IKC) in nieuwbouwplan De Keyser in Middenbeemster. Ook is de planvorming voor het seniorenhof verder voorbereid en is voor het Tobias de Coeneplein een grondexploitatie vastgesteld. Voor de spoedige realisatie van een nieuwe school in Zuidoostbeemster is in 2025 gekozen voor een alternatieve locatie aan de oostzijde van de Purmerenderweg. Voor deze ontwikkeling, gecombineerd met woningbouw, is een intentieovereenkomst (IO) getekend met de grondeigenaren.

• Voor de hotelaccommodatie in het Neckerhout hebben we in 2025, mede op basis van de anterieure overeenkomst, vervolgstappen gezet in het positieve overleg met de initiatiefnemer en de provincie. Een gewijzigd ontwerp is opgesteld, en eind 2025 heeft de raad hierover richtinggevend besloten, ook in samenhang met (verwerving van) de huidige locatie in Zuidoostbeemster.

3. De Oostflank (droogmakerij De Purmer + Vurige Staart)

We behouden het Purmerbos en richten ons nadrukkelijk op een gevarieerd aanbod van woningen en woonmilieus. Daarmee vullen het binnenstedelijke programma en de Westflank aan. Het behoud én toevoegen van nieuwe voorzieningen en werkgelegenheid zorgen voor een leefbare omgeving. We experimenteren met nieuwe, duurzame woonconcepten, zoals houtbouw en industriële bouwstromen, wat zorgt voor een onderscheidend karakter.

• Voor de hele droogmakerij De Purmer is -samen met de gemeenten Edam-Volendam en Waterland een strategische gebiedsvisie opgesteld. De tweede (voorlopige) versie is in 2024 vastgesteld door Edam-Volendam en Purmerend. In Waterland is deze visie begin 2025 vastgesteld,waardoor er nu een gezamenlijke visie is voor dit gebied tot 2035.

• Voor ontwikkeling van uitleglocatie De Oostflank is in 2025 een gebiedsdekkend omgevingsprogramma voorbereid en in procedure gebracht, in combinatie met een Plan-Milieueffectrapportage. Daarnaast is met de ontwikkelaar van het Golfcomplex overlegd over een anterieure overeenkomst en is voor de locatie Purmer-Zuid zuid gestart met de voorbereiding van een grondexploitatie.

• Staatsbosbeheer heeft in 2025 aangegeven dat het beheer en onderhoud van het Purmerbos financieel lastig is. Op verzoek van Staatsbosbeheer is daarom overleg gestart om samen naar een toekomstgerichte oplossing te zoeken.

• Voor het gebied Vurige Staart werken we aan plannen voor het deel tussen de N235 en de Purmerringvaart, met een woonprogramma in groen/blauwe setting. Voor de ontsluiting van De Oostflank is in 2025 overleg gevoerd met de provincie en vervolgens met initiatiefnemers, om tot overeenstemming te komen over de anterieure overeenkomst.

Grondbeleid
Bij het grondbeleid geldt de nieuwe Nota Grondbeleid Purmerend 2024.

Om de verschillende rollen financieel voldoende inhoud te geven, heeft het college in 2025 het omgevingsprogramma Kostenverhaal en Financiële Bijdragen vastgesteld. Hiermee kunnen de gemeentelijke investeringen in gebiedsoverstijgende openbare infrastructuur en voorzieningen op een eerlijke manier worden toegerekend aan de nieuwbouwplannen die hiervan profiteren.

Voor de gebiedseigen kosten (de openbare ruimte) binnen de ontwikkelgebieden ZOB, De Koog, het Wagenweggebied, Neusje Kop West en Waterlandkwartier heeft het college in voorgaande jaren per gebied een aanvullingsbesluit kostenverhaal vastgesteld. Hierdoor worden de gebiedseigen kosten proportioneel toegerekend aan de nieuwbouwplannen binnen deze gebieden.

Overeenkomstig de nota grondbeleid bieden we jaarlijks - apart van de jaarrekening - het Meerjarenprogramma Grondexploitaties (MPG) aan ter vaststelling door de gemeenteraad. De effecten van het MPG zijn verwerkt in deze jaarrekening. Het MPG wordt vastgesteld vóór de besluitvorming over de jaarrekening. Het programma rapporteert vooral over gronden waarvan de gemeente de exploitatie heeft genomen. Naast de financiële verantwoording bevat het MPG ook een inhoudelijke toelichting op samenwerkingsverbanden, strategische grondposities en ontwikkelingsprojecten, waarbij faciliterend grondbeleid aan de orde is.

Restgroen
Bij de aanleg van wijken in Purmerend zijn zogenaamde stroken restgroen ontstaan. Hieronder worden stukken gemeentelijk grondeigendom gezien die weinig tot niets bijdragen een de kwaliteit van de omgeving. Door aanleg van de wijk moeilijk beheersbaar zijn geworden of niet (langer) enig doel dienen. Dit Restgroen is onderdeel van de vastgoedportefeuille. Het is een verantwoordelijkheid van team Vastgoed om het eigendom van de grond te beheren. Dit houdt in het zorgdragen voor huurovereenkomsten (voor restgroen een uitsterfbeleid), terugvorderen van illegaal in gebruik genomen gronden en indien mogelijk en gewenst verkopen van restgroen aan inwoners en bedrijven.

Op dit moment wordt er weinig restgroen verkocht in verband met verschillende omstandigheden waaronder vraagstukken omtrent klimaatadaptatie, nutsvoorzieningen en een herziening van het groenbeleid.

Vastgoed
Purmerend gebruikt gemeentelijk vastgoed (eigendom of gehuurd) om te voorzien in ruimte voor maatschappelijke behoeften en opgaven. De schillende maatschappelijke voorzieningen die van groot belang zijn voor onze inwoners draaien om:

• Sport;

• Onderwijs;

• Cultuur;

• Huisvesting vluchtelingen;

• en Welzijn.

Veel van deze voorzieningen zijn ondergebracht in de vastgoedportefeuille van de gemeente. Team Vastgoed zorgt ervoor dat het gemeentelijk vastgoed toekomstbestendig, veilig, duurzaam en functioneel blijft. Om dit te bewerkstelligen wordt uitvoering gegeven aan de Meerjaren Onderhoudplanning (ook MJOP). Op basis van deze MJOP wordt het budget dat team Vastgoed jaarlijks nodig heeft geraamd. Hiermee heeft team Vastgoed in 2025 een enorme hoeveelheid werk weggezet, hieronder een weergave van wat dit inhoudt:

• 31.000 m² dakbedekking vervangen;

• 1.950 m² buitenschilderwerk;

• 2.250 m² binnenschilderwerk;

• 250 m² plafonds vervangen;

• 11 groepenkasten vervangen;

• 650 verlichtingsarmaturen vervangen;

• Luchtbehandelingssysteem stadhuis vervangen (wordt vervolgd in 2026);

• 14.500 m² dakbedekking gereinigd;

• 30 valbeveiligingsinstallaties onderhouden;

• 60 stookinstallaties onderhouden;

• 160 koelsystemen onderhouden;

• 1.400 nood- en vluchtwegverlichting armaturen onderhouden;

• 500 brandblussers en haspels onderhouden;

• 40 brand- en inbraakinstallaties onderhouden;

• 780 zonweringsinstallaties onderhouden;

• 20 liften onderhouden;

• 12 locaties van zonnepanelen voorzien.

Het streven voor 2026 is dat er minstens zoveel werk zal worden weggezet waarmee het beleidsmatig bepaalde kwaliteitsniveau van het gemeentelijk vastgoed op peil wordt gehouden.